Solidair gisteren, vandaag en morgen!

De voorbije drie maanden waren voor iedereen bijzonder moeilijk. Het coronavirus heeft onze levens grondig overhoopgehaald, zowel op privévlak als in ons werk. Alle werknemers, met welk statuut dan ook, kregen hiermee te maken en moesten zich aanpassen. Na lange weken van lockdown komt het “normale” leven beetje bij beetje weer op gang. Maar deze gezondheidscrisis blijft nog nazinderen en zal zijn sporen nalaten. 

Voor de BBTK zijn twee zaken duidelijk: de samenleving van morgen moet beter zijn dan gisteren en het zijn in geen geval de werknemers en de uitkeringstrekkers die daar opnieuw de gevolgen van mogen dragen. Solidariteit is en zal meer dan ooit noodzakelijk zijn. Een gesprek met voorzitter Myriam Delmée en ondervoorzitter Jan-Piet Bauwens over de coronastorm: over gisteren, vandaag en morgen. 

Waren er tijdens de lockdown sectoren die de impact van het coronavirus op hun werking en hun arbeidsvoorwaarden minder gevoeld hebben dan anderen? 

Myriam Delmée: “Je kan onmogelijk vergelijken. De crisis is ongezien omdat in eerste instantie niet de economische belangen als grootste bekommernis naar voor kwamen, maar wel de volksgezondheid die het hoofd moest bieden aan een agressieve pandemie waarvan de reikwijdte nog grotendeels onbekend is. Uiteraard moesten we meteen onze samenleving “inrichten” naar dat nieuwe gegeven: de lockdown. In ons kot blijven, in quarantaine gaan maar toch niet het hele land stilleggen. Iedereen heeft zijn manier van leven en werken moeten aanpassen, de situatie en de risico’s waren niet overal dezelfde. Elkeen heeft in zijn eigen leefwereld erg moeilijke tijden beleefd. In de dienstensector was de lockdown voor veel werknemers totaal want in veel bedrijven gold een lange periode van telewerk. Geen rechtstreeks contact meer hebben met je collega’s en onder een grote werklast gebukt gaan - soms ook met kinderen thuis - is allesbehalve makkelijk. Andere werknemers werden dan weer plots tijdelijk werkloos gesteld, wat een niet te verwaarlozen financiële impact had. En sommigen op het randje van de armoede bracht. In de zogenaamde “essentiële” sectoren, zoals de handel in voedingswaren, de diensten aan personen en de gezondheidszorg, moest het personeel iedere dag opnieuw (zeker in het begin maar vaak ook later nog) zijn angst voor het virus overwinnen. Er was namelijk onvoldoende beschermingsmateriaal en het werkritme lag alarmerend hoog. Vergeten we ook de werklozen niet, want de kans op een degelijke job is voor hen - jammer genoeg voor langere tijd - erg klein geworden ... Tijdens die intense periode is de BBTK voortdurend blijven hameren op de naleving van de gezondheidsvoorwaarden en het verantwoordelijkheidsbesef van de werkgevers. De gezondheid van de werknemers moet de allerhoogste prioriteit zijn. Zowel vandaag als morgen. De werknemers zijn niet het kanonnenvlees van de economie en het kapitaal!”

Jan-Piet Bauwens: “Meer algemeen heeft de lockdown ook ongelijkheden blootgelegd die in gewone tijden misschien minder zichtbaar zijn. Bijvoorbeeld de minderwaardige huisvesting voor grote gezinnen die wekenlang in een kleine ruimte zonder tuin of terras opgesloten zaten. Ook de weerslag op de koopkracht van de burgers en op de opvoeding van de kinderen was verschillend van gezin tot gezin, afhankelijk van ieders situatie. Tot slot liepen ook de toegang tot zorg en de verspreiding van het virus niet gelijk in sommige - vaak minder begoede - regio’s van het land. Hieruit bleek dat het vaak net in de maatschappelijk zwakkere regio’s is dat het virus ook het sterkst rond zich heen grijpt.”

Wat is jullie visie op de aanpak van de crisis door de regering? 

M.D.: “We mogen gerust stellen dat die rampzalig was. De regering heeft op heel wat vlakken gefaald en beging monumentale fouten. Denken we maar aan de saga van de door Defensie bestelde mondmaskers, het tekort aan beschermingsmateriaal voor het zorgpersoneel op het toppunt van de crisis, het totale gebrek aan aandacht (en het soms zelfs gewoon opgeven) voor de dramatische situatie in de woonzorgcentra, het ontbreken van testkits, de uiteenlopende manieren waarop sommige maatregelen in de deelstaten werden toegepast, de tegenstrijdige verklaringen, de beslissingen die van de ene week op de andere helemaal omgedraaid werden zoals met de heropstart van de scholen bijvoorbeeld ... Het waren drie maanden van pure chaos en deze regering van bijzondere volmachten kon het duidelijk niet aan. We konden helaas ook de desastreuze gevolgen inschatten van het bezuinigingsbeleid dat de laatste regeringen hebben gevoerd, vooral dan in de gezondheidszorg. Alleen dankzij de moedige, uiterst professionele zorgwerkers is ons gezondheidsstelsel niet in elkaar gestuikt!” 

J-P. B.: “Omdat het zogezegd “nodig” was in de noodsituatie waarin we verkeerden, nam ook de sociale achteruitgang een hoge vlucht (denken we bijvoorbeeld aan de opvordering van verpleegkundigen, enz.). Andere maatregelen, zoals de tracking van besmette personen, roepen eveneens heel wat vragen op en nopen tot de grootste voorzichtigheid. Onze individuele vrijheden moeten immers absoluut gevrijwaard blijven, dat is van fundamenteel belang. Sommige werkgevers daarentegen hebben maar al te graag misbruik gemaakt van de situatie en van de soms vage wetgeving om de rechten van de werknemers te ondermijnen en hun eigen belangen voorop te stellen.” 

En vermoedelijk zal ook het post-coronatijdperk nog een zware dobber worden. Vrezen jullie voor de toekomst? 

J-P.B.: “De afgelopen dagen werden ons herstructureringen aangekondigd in diverse grote bedrijven zoals Swissport of was er sprake van hevige sociale spanningen zoals bij Decathlon en Sports Direct. We verwachten dat dit soort toestanden de komende maanden nog zal toenemen. De coronacrisis zal sporen nalaten, dat staat vast. Maar we willen vermijden dat bepaalde werkgevers dat aangrijpen om naar hartelust te ontslaan. De pandemie mag niet als excuus dienen. Nu niet en in de toekomst evenmin. We zullen zoals altijd aan de zijde van de werknemers staan om hun rechten te verdedigen en hun jobs veilig te stellen. We zullen er alles aan doen om de sociale impact te beperken.”

M.D.: “Dus de regering heeft bijzondere volmachten geëist. Om wat te doen? De gezondheidscrisis aanpakken? Neen hoor! Snoeien in sociale verworvenheden en tegemoetkomen aan werkgevers die dromen van meer deregulering, dat wel ja! Goed, die bijzondere volmachten lopen binnenkort af ... Wat staat er ons te wachten: een regering met volle bevoegdheden? Met wie? Om wat te doen? Komen er nieuwe verkiezingen? Laat ons wel wezen: we verwachten ook aanvallen op sociale basisverworvenheden. Als we sommigen horen verklaren dat de jaarlijkse vakantie van werknemers flexibeler moet worden gemaakt (kortom, verlof overdragen dus) zodat bedrijven hun activiteiten kunnen heropstarten of als we bepaalde werkgevers tijdens de crisis horen oproepen om de arbeidsmarkt nog flexibeler te maken door de regels rond flexi-jobs, jobstudenten of nachtwerk nog méér te versoepelen, weten we al wat de werknemers mogelijk boven het hoofd hangt. Ook de sociale zekerheid - waarvan tijdens deze dramatische periode nochtans aangetoond is hoe essentieel en onontbeerlijk ze is - dreigt onder druk komen te staan. Nochtans moet ons stelsel meer dan ooit beschermd en versterkt worden. De BBTK wil niet dat de werknemers en de meest kwetsbaren opnieuw de rekening betalen. Binnen enkele maanden valt opnieuw een IPA te onderhandelen, we zullen dus duidelijke lijnen moet uitzetten!”

Velen zeggen dat we op een keerpunt staan, dat er een periode vóór en na corona zal zijn... 

M.D.: “De coronacrisis heeft veel mensen wakker geschud ... maar voor hoelang? Het wordt zomer, het is vakantie, mensen moeten van die crisis bekomen. We moeten onze ogen blijven openhouden voor bepaalde fundamenten van onze samenleving die we in de hectiek van het leven soms zouden vergeten en er werk van maken om zaken te veranderen, te verbeteren. Dat is waarvoor wij als vakbond strijden, dat zijn eigenlijk de eisen die wij altijd al uitdragen. Dat zijn de oplossingen die wij willen doorvoeren voor een samenleving met meer rechtvaardigheid en meer solidariteit. Met openbare diensten en een sociale zekerheid die versterkt worden, voor iedereen toegankelijk zijn en correct gefinancierd worden. Met stabiele en kwaliteitsvolle jobs, een correct loon en arbeidsvoorwaarden zodat iedereen zich kan ontplooien, in een harmonieus evenwicht tussen werk en privéleven. Met voldoende sociale bescherming voor iedereen om waardig te leven. Naar wat we horen, zouden er de komende maanden duizenden jobs verloren gaan. Is het geen tijd om de daad bij het woord te voegen en werk te maken van collectieve arbeidsduurvermindering zonder loonverlies? Is het geen tijd dat het kapitaal betaalt en niet de minder begoeden, is het geen tijd om met een schone lei te beginnen (lees: schulden kwijtschelden)? Wat wij voor ogen hebben, is rechtvaardig, gegrond en solidair. Daarbij staat de mens, staan álle mensen centraal.”

J-P.B.: “Onze geglobaliseerde en ultraliberale samenleving heeft zijn limieten getoond. Deze gezondheidscrisis zal in de annalen van de geschiedenis komen. Het kan ook het begin betekenen van een koerswijziging, van een ander beleid. Opdat het morgen voor iedereen beter wordt!”